Alsof de regels en formulieren voor vergunningen op zichzelf nog niet complex genoeg zijn, wordt er ook nog eens ontzettend veel vakjargon gebruikt. Ook wij ontkomen daar niet aan, maar we doen wel ons best om zoveel mogelijk vakjargon begrijpelijk uit te leggen. Laat je het ons weten als je een uitleg mist of nog niet duidelijk genoeg vindt?

AB | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

A

Activiteitenbesluit

Activiteitenbesluit milieubeheer , de citeertitel voor het Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer. Een van de algemene maatregelen van bestuur behorende bij de Wet milieubeheer . In principe vallen alle bedrijven onder het Activiteitenbesluit. In dit besluit is per soort milieubelastende activiteit (zoals bijvoorbeeld metaalbewerking) en per soort milieubelasting (zoals bijvoorbeeld geluid) aangegeven welke regels gelden.

AIM Online

Activiteitenbesluit Internet Module is het digitale landelijke loket voor meldingen op grond van het Activiteitenbesluit. Via deze overheidswebsite kan ook gecontroleerd worden of voor een bepaalde activiteit een milieuvergunning of melding nodig is.

B

Bestek

Ook wel traditioneel bestek genoemd. Contractvorm in de bouw waarbij de verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid voor het ontwerp volledig bij de initiatiefnemer ligt, de aannemer voert alleen uit.

Bestemmingsplan

Door gemeentes is in bestemmingsplan vastgelegd wat op iedere locatie gebouwd en verbouwd mag worden. In het bestemmingsplan staat ook waar de grond en gebouwen van een locatie voor gebruikt mogen worden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan regels of er woningen, winkels, bedrijven of horeca gevestigd mogen worden. Of dat de grond juist bestemd is voor wegen en groen. Straks onder de Omgevingswet kennen we geen bestemmingsplannen meer, dan heeft iedere gemeente één omgevingsplan.

Bestuurlijk Akkoord

Een schriftelijke afspraak tussen verschillende bevoegde gezagen over de manier waarop zij hun bevoegdheden en budgetten zullen aanwenden ten behoeve van het bereiken van een gemeenschappelijk doel, zoals bijvoorbeeld de bouw van een nieuwe snelweg.

Bevoegd Gezag

Het bestuursorgaan dat bevoegd is om een bepaald besluit te nemen. In de wettelijke regeling waarin een vergunningsplicht geregeld is, is ook te vinden welk bestuursorgaan het bevoegd gezag ten aanzien van het verlenen, wijzigen en handhaven van die vergunning is.

 

Voorbeeld: in artikel 2.1, aanhef en onder a Wabo staat het verboden is om te bouwen zonder omgevingsvergunning. In artikel 2.4 lid 1 Wabo is geregeld dat het college van burgemeester en wethouders van de gemeente waar binnen gebouwd wordt, in beginsel het bevoegd gezag is ten aanzien van een aanvraag omgevingsvergunning. In artikel 2.4 lid 2 t/m 5 Wabo en hoofdstuk 3 van het Bor (Besluit omgevingsrecht) staan de uitzonderingen op die hoofdregel.

Binnenplanse omgevingsplanactiviteit (OPA)

Een omgevingsplanactiviteit die voldoet aan de algemene criteria van het omgevingsplan, maar bijvoorbeeld nog op welstand getoetst moet worden en daarom wel vergunningsplichtig is. De tegenhanger van de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA).

Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA)

Een omgevingsplanactiviteit die niet voldoet aan de algemene criteria van het omgevingsplan, maar mogelijk wel in afwijking van het omgevingsplan vergund kan worden. Tegenhanger van de binnenplanse omgevingsplanactiviteit (OPA).

Bouwstop

Het mondelinge bevel van een toezichthouder om de werkzaamheden stil te leggen wegens een
(vermoedelijke) overtreding van de wettelijke voorschriften. Door middel van een bouwstop worden de
werkzaamheden als het ware bevroren om te voorkomen dat de (vermoedelijke) illegale situatie erger
wordt. Doorwerken in strijd met een bouwstop is een strafbaar feit.

Bouwteam

Ook wel alliantie genoemd. Contractvorm in de bouw waarbij initiatiefnemer en aannemer het werk
samen ontwerpen en samen de risico’s delen.

Bouwvergunning

Wat is het nu? Een ‘bouwvergunning’ of een ‘omgevingsvergunning onderdeel bouwen’? Bij nieuwe projecten altijd het laatste. Omdat ‘omgevingsvergunning onderdeel bouwen’ nogal een mond vol is en tot verwarring kan leiden met andere onderdelen van de omgevingsvergunning,  gebruiken wij vaak wel de term bouwvergunning.

Bruidsschat

De set aan landelijke regels die met de inwerkingtreding van de Omgevingswet automatisch deel uitmaakt van het tijdelijke omgevingsplan van rechtswege en de waterschapsverordening. Onder de Omgevingswet zal veel meer lokaal en regionaal bepaald gaan worden dan nu. Een belangrijk deel van de landelijke regels voor vergunningsvrij bouwen komt daardoor bijvoorbeeld te vervallen. De bruidsschat zorgt ervoor dat dit soepel loopt in de overgangsfase na inwerkingtreding van de
Omgevingswet.

D

DSO

Het geheel aan lokale en landelijke softwaresystemen ter uitvoering van de Omgevingswet. Het DSO gaat onder andere Omgevingsloket Online (OLO) en AIM Online vervangen als digitaal loket voor het indienen van meldingen en aanvragen omgevingsvergunningen. ‘Regels op de kaart’ is ook een onderdeel van het DSO.

I

Initiatiefnemer

De persoon of organisatie die een project financiert en uitvoert of uit laat voeren. De initiatiefnemer is als eigenaar van het werk de vergunninghouder, oftewel de vergunningen worden op die naam aangevraagd.

L

Leges

Een speciaal soort belasting die je verschuldigd kunt zijn als je gebruik maakt van de diensten die een overheid aanbiedt. Denk bijvoorbeeld aan het parkeergeld dat je betaalt voor het gebruik van een gemeentelijke parkeergarage. Het behandelen van vergunningaanvragen is ook een van de diensten waarvoor leges in rekening gebracht kunnen worden. Het verschilt per vergunning en per bevoegd gezag hoe hoog de leges voor een vergunningaanvraag precies zijn. Iedere overheidsinstantie stelt daartoe ieder jaar een legesverordening vast.

Logboek

Het document of de administratie waarin alle gebeurtenissen in het kader van het vergunningenmanagement worden bijgehouden zodat later teruggelezen kan worden wat er precies gebeurd is op een bepaald moment. Omdat op het moment van registreren nog niet bekend is wat later relevant zal blijken te zijn, is het van belang alle details op te nemen. Het is bovendien belangrijk dat de gegevens niet ongecontroleerd veranderd of verwijderd kunnen worden.

M

Meldingsplicht

Algemene wettelijke regel op basis waarvan bepaalde werkzaamheden verboden zijn als daar niet op tijd vooraf melding van gedaan is bij het bevoegd gezag.

Voorbeeld: artikel 1.26, lid 1 en lid 4 Bouwbesluit 2012.

“1. Het is verboden om zonder of in afwijking van een sloopmelding te slopen indien daarbij asbest wordt verwijderd of de hoeveelheid sloopafval naar redelijke inschatting meer dan 10 m3 zal bedragen.

  1. Een sloopmelding wordt ten minste vier weken voor de voorgenomen aanvang van de sloopwerkzaamheden schriftelijk ingediend bij het bevoegd gezag. De in de eerste volzin bedoelde termijn is ten minste vijf werkdagen indien […]”

Mandaat

Wanneer een persoon of organisatie een mandaat heeft, heeft diegene de bevoegdheid om in naam van een ander te handelen, zonder de bijbehorende verantwoordelijkheid te hoeven dragen. Bij mandateren worden geen bevoegdheden overgedragen. Die houdt de mandaatgever zelf, waardoor die ook nog steeds zelf bevoegd is.

Voorbeeld: het college van burgemeester en wethouders is het bevoegd gezag om op aanvragen voor een omgevingsvergunning onderdeel bouwen te beslissen, maar heeft die bevoegdheid vaak gemandateerd aan een omgevingsdienst.

O

Omgevingsmanagement

De beheersing van omgevingsprocessen voor bouwprojecten ten behoeve van het beperken van risico’s die voor kosten en vertraging kunnen zorgen. Vergunningenmanagement wordt nog vaak als onderdeel van omgevingsmanagement gezien. In de methode ‘projectgericht vergunningenmanagement’ zijn het echter twee duidelijk te onderscheiden taken die om verschillende vaardigheden vragen.

Omgevingsvergunning

Wat is het nu? Een ‘bouwvergunning’ of een ‘omgevingsvergunning onderdeel bouwen’? Bij nieuwe projecten altijd het laatste. Omdat ‘omgevingsvergunning onderdeel bouwen’ nogal een mond vol is en tot verwarring kan leiden met andere onderdelen van de omgevingsvergunning, gebruiken wij vaak wel de term bouwvergunning.

In 2010 zijn met de invoering van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) een groot aantal omgevingsrechtelijke vergunningen, ontheffingen en meldingen samengevoegd tot één omgevingsvergunning. Een omgevingsvergunning kan daardoor uit meerdere onderdelen bestaan.

Voor het bouwen van een woning in strijd met het bestemmingsplan heb je bijvoorbeeld één omgevingsvergunning nodig die uiteen valt in twee onderdelen: het onderdeel ‘bouwen’ en het onderdeel ‘handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening’.

Je hoeft dus maar één aanvraag in te dienen, waar één procedure voor gevolgd wordt en uiteindelijk één besluit op genomen wordt. Alleen bestaat die ene aanvraag dus vaak wel uit verschillende onderdelen waar elk eigen regels op van toepassing zijn en dus ook andere informatie en bijlagen voor moeten worden aangeleverd. Het idee achter de omgevingsvergunning is dat jij als initiatiefnemer van een project niet langer met meerdere vergunningen bij meerdere bestuursorganen te maken hebt.

Een mooi streven, maar wat in de praktijk helaas (nog) niet volledig is uitgewerkt. Zo maakt de toestemming voor het beïnvloeden van het grondwater/de waterwegen bijvoorbeeld nog geen onderdeel uit van de omgevingsvergunning. Daar heb je nog steeds een aparte watervergunning voor nodig. Het verschilt ook per gemeente of lokale vergunningen zoals de kapvergunning aansluiten op het systeem van de omgevingsvergunning, of daar juist los van staan.

Omgevingsmanager

Een omgevingsmanager brengt beroepsmatig de projectomgeving van bouwprojecten in kaart om vervolgens de interactie tussen het projectteam en de projectomgeving zo soepel mogelijk te laten verlopen. De projectomgeving bestaat uit alle fysieke omstandigheden, regels en belangen van burgers, bedrijven en overheden waar een project mee te maken heeft.

Omgevingswet

De Omgevingswet is wel gepubliceerd, maar nog niet in werking getreden. Met deze nieuwe wet worden tientallen omgevingsrechtelijke wetten en honderden regels gebundeld in één nieuwe wet met bijbehorende besluiten en regelingen. De Omgevingswet beoogt niet alleen die wettelijke regelingen te wijzigen, maar ook het digitale stelsel en de manier van werken.

Omgevingsplan

Het omgevingsplan is een nieuw juridisch instrument dat geïntroduceerd wordt door de Omgevingswet. Iedere gemeente heeft straks één omgevingsplan dat de gemeentelijke regels voor de fysieke leefomgeving bevat. Het omgevingsplan vervangt straks de huidige bestemmingsplannen en zal ook regels gaan bevatten die nu nog in een deel van de gemeentelijke verordeningen staan.

Omgevingsplanactiviteit

Een bouwwerk, werkzaamheden of andere activiteit waarvoor straks onder de Omgevingswet in het kader van het omgevingsplan een vergunning aangevraagd moet worden. Het betreft altijd ofwel een binnenplanse omgevingsplanactiviteit (OPA) ofwel een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA).

OPA

Zie binnenplanse omgevingsplanactiviteit.

R

RUD

RUD is de afkorting voor regionale uitvoeringsdienst. Gemeentes en provincies zijn sinds 1 juli 2014 wettelijk verplicht een deel van hun milieutaken qua vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) te mandateren aan omgevingsdiensten. Veel gemeentes hebben vervolgens ook VTH-taken ten aanzien van bouwen, bodem en ruimtelijke ordening gemandateerd aan een omgevingsdienst. Omgevingsdiensten worden ook wel regionale uitvoeringsdiensten (RUD’s) genoemd en de termen worden regelmatig door elkaar heen gebruikt.

T

TAM

Essentieel onderdeel van de Omgevingswet is het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Alleen werken op dit moment nog niet alle onderdelen van het DSO. Bovendien zijn nog niet alle softwarepakketten voor overheden zo ver dat ze volledig aangesloten kunnen worden op het DSO. De TAM’s zijn de Tijdelijke Alternatieve Maatregelen die ervoor moeten zorgen dat bevoegde gezagen desondanks wel de Omgevingswet uit kunnen voeren. De TAM’s vormen dus het digitale vangnet dat ervoor moet zorgen dat een gemeente vergunningen kan blijven verlenen en de lokale regels zichtbaar blijven, totdat de gemeente het DSO wel kan gebruiken.

TAM-IMRO

Duidelijker en treffender dan de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) kan ik de TAM-IMRO (de belangrijkste TAM) niet uitleggen:

“TAM-IMRO is bedoeld voor gemeenten die nog geen gebruik kunnen maken van het planvormingsdeel van het DSO. Bijvoorbeeld doordat de plansoftware nog niet alle daarvoor benodigde functies biedt. Het kan ook zijn dat de gemeente te weinig tijd rest om het planproces goed te beproeven. Of dat er nog onvolkomenheden zijn in de landelijke voorziening. Met TAM-IMRO kunnen gemeenten toch hun omgevingsplannen wijzigen. De TAM-IMRO is door de Minister in 2021 beschikbaar gesteld om urgente gebiedsontwikkeling niet te laten vertragen. Ook de algemene ledenvergadering van de VNG van juni 2022 heeft het belang van continuering van urgente gebiedsontwikkeling onderstreept.” (Bron)

Toepasbare regels

Toepasbare regels zijn juridische regels die vertaald zijn naar gewonemensentaal. Die vertaalslag wordt momenteel in het kader van de Omgevingswet gemaakt ten aanzien van veel omgevingsrechtelijke regels. Dit is nodig om de vergunningenchecks in het nieuwe Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) te kunnen maken. Daar zijn namelijk vragenbomen voor nodig en die vereisen rechtsregels die zijn op te splitsen in concrete vragen.

 

Voorbeeld: een regel die stelt dat een nieuwe ontwikkeling ‘binnen de woon- en leefomgeving moet passen’ is niet op te splitsen in concrete vragen en dus niet toepasbaar geformuleerd. Deze regel is dat wel: zonnepanelen op een plat dak zijn vergunningsvrij wanneer ze minstens even ver van de dakrand liggen als dat ze hoog zijn. Deze regel is namelijk wel op te splitsen in concrete vragen:

  • – Is het dak waar de zonnepanelen op geplaatst worden plat?
  • – Hoe hoog worden de panelen?
  • – Hoe ver komen de panelen van de dakrand te liggen?

Op basis van de antwoorden op deze drie vragen kan geautomatiseerd de conclusie getrokken worden of de zonnepanelen op dit dak vergunningsvrij zijn of niet.

V

Vergunningenmanagement

De beheersing van het vergunningenprocessen voor een bouwproject ten behoeve van het beperken van risico’s die voor onrechtmatigheden, kosten en vertraging kunnen zorgen.

Vergunningenmanager

Iemand die beroepsmatig de vergunningsplichten en vergunningsplichtige activiteiten voor bouwprojecten in kaart brengt. Die er vervolgens voor zorgt dat de benodigde vergunningaanvragen volledig en op tijd worden ingediend. En dat de verleende vergunningen correct worden gedeeld binnen het projectteam. Het is ook de taak van een vergunningenmanager om te adviseren over de bestuursrechtelijke omgeving en risico’s op het raakvlak tussen project en bestuursrecht zoveel mogelijk te beperken.

Vergunningenmatrix

De spreadsheet waarin de relevante vergunningsplichten in de kolommen zijn opgenomen en de (deel)activiteiten van het project in de rijen. Hierdoor kunnen systematisch alle (deel)activiteiten uit de rijen langs de lat van de vergunningsplichten in de kolommen gelegd worden. Wanneer alle rijen op die manier langs alle kolommen gelegd zijn, biedt de vergunningenmatrix een volledig overzicht van alle vergunningsplichtige activiteiten binnen het project en kan de vergunningenlijst worden opgesteld.

Vergunningenpiramide

De vergunningenpiramide geeft 7 niveaus van vergunningenmanagement met betrekking tot ‘complexiteit en beheersing’ van het vergunningenproces. Dit toetsingsinstrument om te bepalen met wat voor project en vergunningenmanagement je te maken hebt, is een essentieel onderdeel van de methode ‘projectgericht vergunningenmanagement’.

Vergunningenregister

Een vergunningenregister is het overzichtsdocument waarin je alle benodigde vergunningen voorziet van een codering ten behoeve van je documentbeheer. Per vergunningaanvraag zet je hierin behalve de indieningsvereisten, onderzoeksplichten, het bevoegd gezag en de proceduretermijnen, tevens alle procedurele stappen in de tijd uit. Hiervoor reken je terug vanuit de projectplanning op welk moment de aanvraag welke mijlpaal bereikt moet hebben. Het vergunningenregister hou je gedurende de looptijd van het project constant bij zodat je aanvragen tijdens de procedure actief kunt volgen.

W

Wkb

De Wkb is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. De Wkb wijzigt zowel de verhouding tussen de aannemer en de overheid als de verhouding tussen de aannemer en de opdrachtgever. Het doel van de Wkb is om de kwaliteit van bouwwerken en de positie van opdrachtgevers te verbeteren.